Tam hợp, lục hợp, lục xung, lục hại trong 12 con giáp
Quan hệ giữa 12 con giáp
Trong thông thư, 12 địa chi (Tý Sửu Dần Mão Thìn Tỵ Ngọ Mùi Thân Dậu Tuất Hợi) không đứng độc lập mà ràng buộc nhau bằng các quan hệ: tam hợp, lục hợp là quan hệ hỗ trợ, lục xung, lục hại, lục hình, lục phá là quan hệ xung đột. Khi xem tuổi hợp ngày hay tuổi hợp nhau, người ta đọc các quan hệ này trước tiên.
Tam hợp và lục hợp - quan hệ hỗ trợ
- Tam hợp: ba chi cách nhau 4 vị hợp thành "tam cục" - nhóm Thân Tý Thìn (Thủy), Dần Ngọ Tuất (Hỏa), Tỵ Dậu Sửu (Kim), Hợi Mão Mùi (Mộc). Quan hệ này mạnh, bền, như ba người cùng một phe.
- Lục hợp: sáu cặp chi "gắn" với nhau: Tý-Sửu, Dần-Hợi, Mão-Tuất, Thìn-Dậu, Tỵ-Thân, Ngọ-Mùi. Quan hệ này gần gũi, thân tình, ví dụ Tỵ (rắn) hợp Thân (khỉ).
Lục xung, lục hại, lục hình - quan hệ xung đột
- Lục xung: hai chi đối diện nhau trong vòng 12 chi, va chạm mạnh nhất: Tý-Ngọ, Sửu-Mùi, Dần-Thân, Mão-Dậu, Thìn-Tuất, Tỵ-Hợi.
- Lục hại: sáu cặp "làm hại" nhau, xung đột âm thầm: Tý-Mùi, Sửu-Ngọ, Dần-Tỵ, Mão-Thìn, Thân-Hợi, Dậu-Tuất.
- Lục hình: sáu cặp "trừng phạt" nhau, dễ cãi vã triền miên: Dần-Tỵ-Thân (thanh hình), Sửu-Ngọ-Mùi (tự hình nhóm), và nhóm tự hình Tý-Tý, Thìn-Thìn, Ngọ-Ngọ, Dậu-Dậu.
- Lục phá: sáu cặp "phá hoại" nhẹ hơn xung: Tý-Dậu, Sửu-Thìn, Dần-Hợi, Mão-Ngọ, Tỵ-Thân, Mùi-Tuất.
Bảng tra nhanh theo tuổi
| Tuổi | Tam hợp | Lục hợp | Lục xung | Lục hại |
|---|---|---|---|---|
| Tý (Chuột) | Thìn - Thân | Sửu | Ngọ | Mùi |
| Sửu (Trâu) | Tỵ - Dậu | Tý | Mùi | Ngọ |
| Dần (Hổ) | Ngọ - Tuất | Hợi | Thân | Tỵ |
| Mão (Mèo) | Mùi - Hợi | Tuất | Dậu | Thìn |
| Thìn (Rồng) | Tý - Thân | Dậu | Tuất | Mão |
| Tỵ (Rắn) | Sửu - Dậu | Thân | Hợi | Dần |
| Ngọ (Ngựa) | Dần - Tuất | Mùi | Tý | Sửu |
| Mùi (Dê) | Mão - Hợi | Ngọ | Sửu | Tý |
| Thân (Khỉ) | Tý - Thìn | Tỵ | Dần | Hợi |
| Dậu (Gà) | Sửu - Tỵ | Thìn | Mão | Tuất |
| Tuất (Chó) | Dần - Ngọ | Mão | Thìn | Dậu |
| Hợi (Heo) | Mão - Mùi | Dần | Tỵ | Thân |
Ứng dụng khi xem tuổi
- Tuổi hợp ngày: ngày có chi tam hợp hoặc lục hợp với tuổi thì thuận; chi xung tuổi thì kỵ nhất - chi tiết từng ngày hiển thị tại Lịch ngày.
- Tuổi hợp nhau: hai người tam hợp, lục hợp được đánh giá hòa hợp; xung - hại thì cần "giải" theo quan niệm dân gian - xem công cụ xem tuổi hợp nhau.
- Chọn giờ: nguyên tắc tương tự cho giờ trong ngày - tránh giờ xung tuổi khi khởi sự việc lớn.
Câu hỏi thường gặp
Xung tuổi có bắt buộc không hợp nhau?
Không. Xung - hại là dữ kiện của chi năm sinh; luận giải đầy đủ còn xét tháng, ngày, giờ sinh và tổng thể. Rất nhiều cặp "xung tuổi" sống hạnh phúc - quan hệ chi chỉ là một tham chiếu văn hóa.
Vì sao Việt Nam đổi Thỏ thành Mèo?
Có nhiều giả thuyết, trong đó thuyết phổ biến: âm Hán "Mão" (thỏ) gần âm tiếng Việt "mèo", cộng với khí hậu nước ta quen nuôi mèo chứ ít nuôi thỏ nhà. Lịch Chuẩn dùng bản sắc Việt: Mèo và Trâu nước.
Hai người tam hợp nhưng năm chênh một tuổi có được tính?
Có. Tam hợp theo chi năm, không phụ thuộc khoảng cách tuổi: Dần - Ngọ - Tuất cách nhau 4 năm nhưng vẫn là nhóm hợp.